Trên chặng đường hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh thì sự đóng góp của các doanh nghiệp - tế bào của nền kinh tế có vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động tham gia, thúc đẩy quá trình này nhanh hơn, hiệu quả hơn trước những thuận lợi và cơ hội đang có.
Tăng trưởng xanh: Cần sự tích cực và kiên trì của doanh nghiệp
Hương Giang
Trên chặng đường hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh thì sự đóng góp của các doanh nghiệp - tế bào của nền kinh tế có vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động tham gia, thúc đẩy quá trình này nhanh hơn, hiệu quả hơn trước những thuận lợi và cơ hội đang có.
Dành nhiều cơ chế, nguồn lực để hỗ trợ
Trao đổi tại Tọa đàm "Tăng trưởng xanh - Xu thế toàn cầu, sự lựa chọn tất yếu" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức ngày 28/11, ông Binu Jacob, Tổng giám đốc Công ty Nestlé Việt Nam cho biết, doanh nghiệp đang nỗ lực phát triển sự bền vững trên nhiều phương diện. Với ngành hàng chủ lực là cà phê, công ty hỗ trợ nông dân canh tác bền vững bằng cách giảm thiểu lượng phân bón, thuốc trừ sâu, đồng thời thực hiện 100% trung hòa về nước, có nghĩa là hoàn toàn có thể tái chế nước đã qua sử dụng. Nestlé thu mua lại 95% bao bì sản phẩm để tái chế và không ngừng tìm kiếm giải pháp xử lý phụ phẩm. Đồng thời tìm cách cắt giảm năng lượng bằng cách sử dụng các nồi hơi sinh khối... Nestlé rất quan tâm tới việc có lối sống lành mạnh thông qua các chương trình khuyến khích vận động chất cho 500.000 trẻ em mỗi năm và các khóa đào tạo kỹ năng cho 1,7 triệu phụ nữ nông thôn.
Quá trình chuyển dịch từ nền kinh tế “nâu” sang “xanh” khó có thể đạt hiệu quả cao nếu thiếu sự đồng thuận, chủ động thực hiện của các địa phương. Ông Nguyễn Hùng Nam, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên cho biết, để thu hút đầu tư, đồng thời chuyển dịch kinh tế từ “nâu” sang “xanh”, thời gian qua tỉnh đã đồng bộ về cơ sở hạ tầng để tạo sự hấp dẫn, thu hút đầu tư; tập trung thực hiện các quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư kinh doanh và dịch vụ, hỗ trợ đầu tư; thường xuyên, định kỳ đối thoại với các doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp nước ngoài đang đầu tư tại tỉnh để lắng nghe, chia sẻ và hoàn thiện các chính sách của mình.
Hưng Yên cũng đã thực hiện các chính sách thu hút đầu tư chủ yếu về tài chính, thuế và tín dụng, đất đai, trong đó hỗ trợ cho thuê đất và công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề cho người lao động. Nhờ đó, năm 2024, thu hút đầu tư của tỉnh ước đạt 25.751 tỷ đồng và 801 triệu USD, trong đó có 138 dự án đầu tư mới nâng tổng số dự án trên địa bàn tỉnh lên 2.328 dự án.
Để có kết quả này, cơ sở pháp lý, nhất là các chính sách khuyến khích, hỗ trợ từ Chính phủ, bộ, ngành đang trở thành "bệ đỡ" tích cực. Ông Lê Việt Anh, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Giáo dục, Tài nguyên và Môi trường (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, hiện nay, các ưu đãi về tài chính đã được thể hiện rất rõ trong Nghị định của Chính phủ, quy định của các bộ, ngành liên quan đến thuế, liên quan đến tiếp cận tài chính, liên quan đến lãi suất và liên quan đến tất cả các nội dung có thể phát sinh chi phí cho doanh nghiệp. Các cơ chế chính sách ưu đãi này rất rõ ràng, nằm trong các cơ chế, chính sách cụ thể mà các bộ, ngành đã ban hành. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng dành những chính sách phi tài chính cho doanh nghiệp bằng việc doanh nghiệp được xem xét, phê duyệt để có quy trình thủ tục đầu tư kinh doanh thuận lợi nhất.
Bên cạnh đó, khuôn khổ chính sách dành cho tăng trưởng xanh ngày càng rõ ràng hơn, minh bạch và cụ thể hơn để doanh nghiệp hiểu và áp dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh của mình. Đương nhiên, khi doanh nghiệp muốn hưởng các ưu đãi đối với tiến trình tăng trưởng xanh thì cũng phải đáp ứng các tiêu chí, nguyên tắc để được hưởng ưu đãi như vậy, ông Lê Việt Anh khẳng định.
Quyết liệt trong tư duy và hành động
Theo ông Quách Quang Đông, Phó vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững (Bộ Công Thương), hiện nay Việt Nam đã tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định Đối tác toàn diện tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam và Vương quốc Anh và Bắc Ireland… Những hiệp định này đều có cam kết về tỷ lệ xóa bỏ những thuế quan nhập khẩu đối với những nước tham gia Hiệp định có thể lên đến 100%. Điều này sẽ tạo ra thách thức đối với những nước phát triển, trong đó có Việt Nam về việc bảo vệ nền sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh về giá thành sản xuất từ các nước đang phát triển, cũng như việc đáp ứng các tiêu chí môi trường.
Đặc biệt với Việt Nam, bên cạnh thách thức từ môi trường chung còn có từ phía chính các doanh nghiệp. Tiến trình tăng trưởng bền vững và phát triển xanh là chuyển đổi xanh đòi hỏi chi phí đầu tư tương đối lớn nên nhiều doanh nghiệp còn ngần ngại đầu tư đổi mới dây chuyền công nghệ cũng như đầu tư đổi mới trong dài hạn, đảm bảo tiêu chuẩn về phát thải khí nhà kính hoặc các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường. Một số doanh nghiệp vẫn còn gặp tương đối nhiều khó khăn trong việc xác định mình được hưởng cơ chế ưu đãi nào từ phía Chính phủ.
Để hóa giải những thách thức này, ông Lê Việt Anh cho rằng, việc đầu tiên cần triển khai thời gian tiếp theo là phải có hệ thống phân loại xanh quốc gia rất rõ ràng, cụ thể. Hiện Ban Chỉ đạo quốc gia về tăng trưởng xanh cũng đã giao nhiệm vụ cho Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan sẽ ban hành hệ thống xanh quốc gia. Trên cơ sở đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ ban hành hệ thống ngành xanh quốc gia. Khi hệ thống này được ban hành, chúng ta sẽ xác định được rõ doanh nghiệp nào, dự án đầu tư nào được hưởng các ưu đãi về cơ chế, chính sách dành cho tăng trưởng xanh và hàng loạt cơ chế chính sách ưu đãi kèm theo dành cho doanh nghiệp.
Song hành cùng việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, ông Quách Quang Đông mong muốn, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam hãy nỗ lực, tích cực và kiên trì đổi mới, chuyển đổi theo hướng xanh, bền vững; xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đồng thời tiếp tục đồng hành và hưởng ứng, hỗ trợ những chương trình của Chính phủ và Bộ Công Thương. Các doanh nghiệp cũng phải quyết liệt đổi mới tư duy, đổi mới chiến lược để đáp ứng những yêu cầu về phát triển bền vững và tăng trưởng xanh; lưu ý các yếu tố liên quan đến chất lượng hàng hóa và những tiêu chuẩn về môi trường; tranh thủ những lợi thế quốc gia như chi phí nhân công đủ ở mức cạnh tranh nhưng vẫn tuân thủ luật chơi của các nước phát triển.