Việc ban hành Thông tư số 17/2024/TT-NHNN nhằm hướng dẫn việc mở, sử dụng tài khoản thanh toán (TKTT) trên cơ sở quy định tại Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt và phù hợp với các văn bản pháp luật mới ban hành (Luật Căn cước năm 2023, Luật Phòng chống rửa tiền năm 2022,…), đồng thời chỉnh sửa một số quy định nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế đặt ra.

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN được bố cục theo Chương, Điều, khoản, điểm bao gồm 04 Chương, 25 Điều trên cơ sở nguyên tắc phù hợp với Hiến pháp và pháp luật; đảm bảo tính khả thi, gắn với triển khai Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06); và kế thừa những nội dung còn phù hợp, phát huy hiệu lực, hiệu quả, khắc phục một số tồn tại, hạn chế tại Thông tư số 23/2014/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bổ sung). Trong đó, một số quy định mới tại Thông tư số 17/2024/TT-NHNN, như sau:

Về hồ sơ mở TKTT tại ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN bổ sung giấy tờ tùy thân là: “Thẻ căn cước”, “Căn cước điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02)” đối với công dân Việt Nam; “Giấy chứng nhận căn cước” đối với người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch; bổ sung quy định “hoặc giấy tờ có giá trị thay thị thực”, “danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) (nếu có)” đối với người nước ngoài. Việc bổ sung các các giấy tờ nêu trên để phù hợp phù hợp với Luật Căn cước năm 2023, Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022, Nghị định số 69/2024/NĐ-CP; Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung).

Về việc mở TKTT bằng phương tiện điện tử

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN quy định ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đối chiếu khớp đúng thông tin sinh trắc học của chủ TKTT (đối với khách hàng là cá nhân), người đại diện hợp pháp (đối với khách hàng là tổ chức) với: (i) Dữ liệu sinh trắc học được lưu trong bộ phận lưu trữ thông tin được mã hóa của thẻ căn cước công dân (CCCD) hoặc thẻ căn cước đã được xác thực chính xác là do cơ quan Công an cấp hoặc thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử của người đó do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập; hoặc (ii) Dữ liệu sinh trắc học đã được thu thập và kiểm tra (đảm bảo sự khớp đúng giữa dữ liệu sinh trắc học của người đó với dữ liệu sinh trắc học trong bộ phận lưu trữ thông tin được mã hóa của thẻ CCCD hoặc thẻ căn cước đã được xác thực chính xác là do cơ quan Công an cấp hoặc với dữ liệu sinh trắc học của người đó thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập). Quy định này được sửa đổi, bổ sung trên cơ sở kết quả triển khai Đề án 06 và nhằm đảm bảo xác thực chủ TKTT (đối với khách hàng cá nhân), người đại diện hợp pháp (đối với khách hàng là tổ chức) góp phần hạn chế việc sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo để mở TKTT.

Bổ sung quy định về đảm bảo an toàn, bảo mật trong mở, sử dụng TKTT

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN bổ sung quy định trách nhiệm của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải ban hành quy định nội bộ về quản lý rủi ro trong quá trình mở, sử dụng TKTT. Quy định nội bộ về quản lý rủi ro của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải bao gồm một số nội dung như: (i) Ban hành Bộ tiêu chí nhận diện dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo vi phạm pháp luật; (ii) Quy định về phạm vi, hạn mức giao dịch theo các mức độ rủi ro phân theo đối tượng khách hàng; trong đó có quy định cụ thể biện pháp quản lý rủi ro với đối tượng khách hàng chưa đủ 18 tuổi,...); (iii) Theo dõi thời hạn hiệu lực giấy tờ tùy thân của chủ tài khoản và người liên quan trong quá trình sử dụng tài khoản; thông báo cho khách hàng tối thiểu 30 ngày trước ngày hết hiệu lực của giấy tờ tùy thân để kịp thời yêu cầu khách hàng cập nhật, bổ sung thông tin; tạm dừng giao dịch thanh toán, rút tiền trên TKTT đối với các trường hợp giấy tờ tùy thân của khách hàng hết hiệu lực hoặc hết thời hạn sử dụng.... Việc bổ sung quy định này nhằm góp phần ngăn ngừa tội phạm, lừa đảo, gian lận, lợi dụng TKTT cho mục đích bất hợp pháp.

Về sử dụng TKTT

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN bổ sung quy định chỉ được thực hiện rút tiền, giao dịch thanh toán bằng phương tiện điện tử trên TKTT khi đã hoàn thành việc đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện (đối với khách hàng cá nhân) hoặc người đại diện hợp pháp (đối với khách hàng tổ chức). Quy định này được bổ sung trên cơ sở kết quả triển khai Đề án 06 và nhằm mục tiêu hạn chế, ngăn chặn việc sử dụng, lợi dụng TKTT cho các mục đích bất hợp pháp của các đối tượng dùng giấy tờ tùy thân giả để mở TKTT.

Về hiệu lực thi hành

Thông tư số 17/2024/TT-NHNN có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2024. Đối với một số quy định mới, để có thời gian cho các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tổ chức triển khai thực hiện và chỉnh sửa, cập nhật giải pháp công nghệ, tại Thông tư đã quy định hiệu lực đối với một số quy định mới như sau:

- Đối với quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục mở TKTT thực hiện theo quy định mới và việc áp dụng các quy định nội bộ về quản lý rủi ro trong mở và sử dụng TKTT, thực hiện từ ngày 01/10/2024.

- Đối với quy định chỉ được thực hiện rút tiền, giao dịch thanh toán bằng phương tiện điện tử trên TKTT khi đã hoàn thành việc đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện (đối với khách hàng cá nhân) hoặc người đại diện hợp pháp (đối với khách hàng tổ chức): Đối với khách hàng cá nhân áp dụng từ ngày 01/01/2025, đối với khách hàng tổ chức áp dụng từ ngày 01/7/2025. Riêng đối với các ngân hàng kiểm soát đặc biệt thời gian hiệu lực nội dung này đối với khách hàng cá nhân từ ngày 01/7/2025 và khách hàng tổ chức từ ngày 01/01/2026.

- Đối với quy định theo dõi thời hạn hiệu lực giấy tờ tùy thân của chủ tài khoản và người liên quan trong quá trình sử dụng TKTT và thông báo cho khách hàng tối thiểu 30 ngày trước ngày hết hiệu lực của giấy tờ tùy thân, thực hiện từ ngày 01/01/2025, riêng với các ngân hàng kiểm soát đặc biệt thực hiện từ ngày 01/7/2025.

Về điều khoản chuyển tiếp

Để có thời gian cho các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tổ chức triển khai thực hiện, Thông tư số 17/2024/TT-NHNN cũng quy định về điều khoản chuyển tiếp đối với các khách hàng mở TKTT trước ngày 01/10/2024. Cụ thể: ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phối hợp với khách hàng thực hiện cập nhật, bổ sung tài liệu, thông tin, dữ liệu tại hồ sơ TKTT đảm bảo tuân thủ quy định tại Điều 12 Thông tư, hoàn thành trước ngày 01/01/2026.

Hiện nay, các dịch vụ ngân hàng trên nền tảng số phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là dịch vụ thanh toán điện tử có tốc độ số hóa, tăng trưởng nhanh. Tỷ lệ người Việt Nam trưởng thành có tài khoản ngân hàng hiện nay đạt 87,08% với hơn 190 triệu TKTT cá nhân. Việc NHNN ban hành Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 quy định việc mở và sử dụng TKTT tại các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trong đó có sửa đổi, bổ sung các quy định nêu trên sẽ góp phần đảm bảo an ninh, an toàn trong mở, sử dụng TKTT, hạn chế việc lợi dụng, sử dụng TKTT cho các mục đích bất hợp pháp.

Vụ Thanh toán