Trên cơ sở tổng kết, đánh giá quá trình thực hiện Thông tư 41/2016/TT-NHNN, NHNN đã rà soát các khó khăn, vướng mắc của các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đồng thời chủ động sửa đổi, bổ sung một số quy định cho phù hợp mục tiêu, định hướng chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Thông tư số 22/2023/TT-NHNN ngày 29/12/2023 không chỉ kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong quá trình thực hiện Thông tư số 41/2016/TT-NHNN mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để thúc đẩy việc cấp tín dụng đối với các lĩnh vực được Chính phủ ưu tiên. Một số nội dung thay đổi quan trọng tại Thông tư số 22/2023/TT-NHNN như sau:

Thứ nhất,Thông tư số 22/2023/TT-NHNN được ban hành nhằm khuyến khích tín dụng tài trợ cho dự án kinh doanh bất động sản khu công nghiệp, đồng thời xem xét về mức độ rủi ro đối với các khoản cho vay kinh doanh bất động sản nói chung nhằm thúc đấy sự phục hồi của thị trường bất động sản.

Phát triển công nghiệp là một trong những lĩnh vực ưu tiên khuyến khích của Chính phủ . Do đó, việc xây dựng cơ sở hạ tầng để phát triển khu công nghiệp cũng cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp.

Thông tư số 41/2016/TT-NHNN quy định: “Hệ số rủi ro tín dụng 200% được áp dụng đối với tài sản là khoản cấp tín dụng tài trợ dự án kinh doanh bất động sản.”

Thông tư số 22/2023/TT-NHNN quy định: “Hệ số rủi ro tín dụng 200% được áp dụng đối với tài sản là khoản cấp tín dụng tài trợ dự án kinh doanh bất động sản. Trường hợp đối với tài sản là khoản cấp tín dụng tài trợ dự án kinh doanh bất động sản khu công nghiệp, hệ số rủi ro tín dụng là 160%.”

Với mục đích khuyến khích tín dụng tài trợ cho dự án kinh doanh bất động sản khu công nghiệp, đồng thời xem xét về mức độ rủi ro đối với các khoản cho vay kinh doanh bất động sản nói chung, Thông tư số 22/2023/TT-NHNN quy định đối với tài sản là khoản cấp tín dụng tài trợ dự án kinh doanh bất động sản khu công nghiệp, hệ số rủi ro tín dụng là 160%. Mức hệ số rủi ro này tương đương với hệ số rủi ro đối với các khoản cho vay chuyên biệt khác và thấp hơn các khoản tài trợ dự án kinh doanh bất động sản.

Thứ hai, khuyến khích TCTD mở rộng cho vay mua nhà ở xã hội, nhà ở theo các chương trình, dự án của Chính phủ.

Thời gian qua, Chính phủ có rất nhiều cơ chế chính sách khuyến khích xây dựng nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp nhằm tăng nguồn cung phù hợp với nhu cầu, khả năng của người có thu nhập thấp. Đối tượng được hưởng chính sách này cũng mở rộng hơn trước đây. Do đó, căn cứ mục tiêu hỗ trợ cá nhân mua nhà ở xã hội, tăng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho người có thu nhập thấp và nhu cầu cao về nhà ở xã hội, DTTT bổ sung quy định về HSRR đối với các khoản cho vay mua nhà ở xã hội, nhà ở theo các chương trình dự án Chính phủ thấp hơn so với các khoản cho vay thế chấp nhà ở thông thường.

Tuy nhiên, Thông tư số 41/2016/TT-NHNN chỉ có quy định về hệ số rủi ro đối với khoản cho vay thế chấp nhà mà chưa có quy định về hệ số rủi ro đối với khoản phải đòi là khoản cho vay mua nhà ở xã hội, mua nhà ở theo các chương trình, dự án hỗ trợ của Chính phủ.

Nhằm khuyến khích các TCTD đẩy mạnh cho vay các dự án nhà ở xã hội, nhà ở theo các chương trình, dự án hỗ trợ của Chính phủ, thúc đẩy phát triển các dự án nhà ở xã hội, góp phần hỗ trợ thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững, Thông tư số 22/2023/TT-NHNN quy định hệ số rủi ro đối với khoản cho vay để mua nhà ở xã hội, mua nhà ở theo các chương trình, dự án hỗ trợ của Chính phủ như sau:

Các khoản cho vay thế chấp nhà ở	LTV dưới 40%	LTV từ 40% trở lên đến dưới 60%	LTV từ 60% trở lên đến dưới 80%	LTV từ 80% trở lên đến dưới 90%	LTV từ 90% trở lên đến dưới 100%	LTV từ 100% trở lên
DSC từ 35% trở xuống	20%	25%	30%	35%	40%	45%
DSC trên 35%	25%	30%	35%	40%	45%	50%

Hiện nay, theo đánh giá của các TCTD, khoản cấp tín dụng mua nhà ở xã hội, nhà ở theo chương trình, dự án của Chính phủ còn chiếm tỷ trọng nhỏ trong danh mục cho vay nên việc sửa đổi hệ số rủi ro tín dụng đối với các khoản này có tác động không đáng kể đến tỷ lệ an toàn vốn của TCTD. Với chính sách hỗ trợ này sẽ ảnh hưởng tích cực đến việc cho vay của TCTD đối với khách hàng cá nhân là đối tượng mua nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người thu nhập thấp trong thời gian tới.

Thứ ba, khuyến khích tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, đồng thời tập trung vào các khoản cho vay đối với cá nhân để hỗ trợ nông dân, góp phần đẩy lùi “tín dụng đen”.

Thông tư số 41/2016/TT-NHNN chưa có quy định về hệ số rủi ro đối với khoản phải đòi cho vay nông nghiệp, nông thôn.

Trên cơ sở rà soát quy định tại Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và các văn bản sửa đổi, bổ sung, Thông tư số 22/2023/TT-NHNN đã bổ sung quy định: “Đối với khoản phải đòi là khoản cho vay cá nhân phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo quy định của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, hệ số rủi ro tín dụng là 50%.”

Nội dung này đảm bảo đúng chủ trương, định hướng của Chính phủ trong việc khuyến khích tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, đồng thời tập trung vào các khoản cho vay đối với cá nhân để hỗ trợ nông dân.

Thứ tư, tạo cơ chế khuyến khích gì đối với TCTD nhận chuyển giao bắt buộc góp phần xử lý các ngân hàng yếu kém

Thông tư 41/2016/TT-NHNN chưa có quy định về hệ số rủi ro đối với các TCTD nhận chuyển giao bắt buộc. Nhằm tạo điều kiện cho các TCTD tham gia quá trình tái cơ cấu các ngân hàng chuyển giao bắt buộc, Thông tư số 22/2023/TT-NHNN đã bổ sung quy định: “Ngân hàng là bên nhận chuyển giao bắt buộc và các tổ chức tín dụng khác được áp dụng hệ số rủi ro 0% đối với các khoản cho vay, bảo lãnh, tiền gửi tại bên được chuyển giao bắt buộc theo phương án chuyển giao bắt buộc đã được phê duyệt”.

Quy định này nhằm hỗ trợ, khuyến khích các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc và các TCTD khác cấp tín dụng cho ngân hàng được chuyển giao bắt buộc, qua đó, ngân hàng được chuyển giao bắt buộc có thể khôi phục hoạt động bình thường trên thị trường 2, có nguồn vốn hỗ trợ từ ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc góp phần thực hiện thành công phương án chuyển giao bắt buộc.

Ngoài ra, Thông tư số 22/2023/TT-NHNN được ban hành góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Thông tư số 41/2016/TT-NHNN của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Ths. Nguyễn Anh Đức