Trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Thái Nguyên gửi tới sau Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV

Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại văn bản số 6678/VPCP-QHĐP ngày 29/8/2023 của Văn phòng Chính phủ về việc trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Thái Nguyên sau Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên như sau:

Kiến nghị của cử tri: “Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tiếp tục có phương án điều chỉnh lãi suất cho vay, cung cấp nguồn vốn kịp thời để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; xem xét xây dựng các gói hỗ trợ với lãi suất ưu đãi đối với các doanh nghiệp có khả năng phục hồi sản xuất, kinh doanh hoặc các ngành nghề chịu ảnh hưởng sau dịch Covid-19” (Câu số 3).

Trả lời:

1. Về điều chỉnh lãi suất cho vay.

Theo quy định hiện hành1, lãi suất cho vay của tổ chức tín dụng (TCTD) đối với khách hàng là do TCTD và khách hàng thỏa thuận theo cung cầu vốn thị trường, nhu cầu vốn vay và mức độ tín nhiệm của khách hàng.

Thời gian qua, thực hiện chủ trương của Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã điều chỉnh giảm liên tục 04 lần các mức lãi suất điều hành với mức giảm 0,5-2,0%/năm, trong bối cảnh lãi suất thế giới tiếp tục tăng và neo ở mức cao. Đồng thời, chỉ đạo các TCTD tiết giảm chi phí để giảm mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh; yêu cầu các TCTD tiếp tục triển khai các biện pháp để giảm mặt bằng lãi suất, nhất là giảm lãi suất cho vay đối với các khoản cho vay đang còn dư nợ hiện hữu và các khoản cho vay mới (phấn đấu mức giảm lãi suất tối thiểu từ 1,5-2%/năm), qua đó tích cực hỗ trợ doanh nghiệp, người dân phục hồi sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế2. Bên cạnh đó, nhằm đáp ứng một số nhu cầu vốn3 theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016, NHNN đã quy định lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng được TCTD đánh giá là có tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh ở mức 4,0%/năm.

Đến nay, lãi suất cho vay đã có xu hướng giảm (lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới bằng VND của các ngân hàng thương mại (NHTM) giảm khoảng hơn 1,0%/năm so với cuối năm 2022). Với tác động của độ trễ chính sách sau những lần điều chỉnh giảm lãi suất điều hành của NHNN dự kiến mặt bằng lãi suất cho vay sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới.

2. Về cung cấp nguồn vốn kịp thời để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Năm 2023, căn cứ mục tiêu phát triển kinh tế, mục tiêu lạm phát, NHNN đã xây dựng chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 14-15% có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế; điều hành tín dụng đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng cho nền kinh tế nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế4. Đồng thời, NHNN đã chỉ đạo TCTD tăng trưởng tín dụng hợp lý, tiếp tục kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, tập trung tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng; đảm bảo hoạt động tín dụng an toàn, hiệu quả. Đến ngày 19/9/2023, tín dụng nền kinh tế đạt trên 12,6 triệu tỷ đồng, tăng 5,66% so với cuối năm 2022. Với thanh khoản hệ thống TCTD dồi dào và còn rất nhiều dư địa tăng trưởng tín dụng, các TCTD hiện có điều kiện thuận lợi để cung ứng vốn cho vay đối với nền kinh tế.

3. Về triển khai các các gói hỗ trợ với lãi suất (HTLS) ưu đãi đối với các doanh nghiệp có khả năng phục hồi sản xuất, kinh doanh hoặc các ngành nghề chịu ảnh hưởng sau dịch Covid-19.

Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, tiếp cận vốn, duy trì và mở rộng sản xuất, kinh doanh, cụ thể như sau:

- Trình Chính phủ ban hành Nghị định số 31/2022/NĐ-CP ngày 20/05/2022 trong khuôn khổ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách Nhà nước đối với khoản vay5 của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Kết quả: Đến cuối tháng 8/2023, doanh số HTLS đạt hơn 169.000 tỷ đồng, dư nợ HTLS đạt gần 57.000 tỷ đồng cho hơn 2.100 khách hàng, số tiền HTLS lũy kế từ đầu chương trình đạt khoảng 781 tỷ đồng.

- Triển khai Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng từ nguồn vốn của các NHTM với lãi suất cho vay thấp hơn từ 1,5%-2% lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng trên thị trường đối với chủ đầu tư, người mua nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Ngày 16/6/2023, BIDV đã ký hợp đồng tín dụng tài trợ 01 dự án nhà ở xã hội tại tỉnh Phú Thọ tham gia chương trình với số tiền cấp tín dụng khoảng 95 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân 23,7 tỷ đồng. Agribank cũng đã cấp tín dụng đối với 01 dự án với số tiền cam kết cấp tín dụng là 950 tỷ đồng, dự kiến giải ngân trong Quý III. Bên cạnh đó, các NHTM đang tiếp cận khoảng 16 dự án (Agribank 11 dự án, BIDV 5 dự án).

- Triển khai Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản với quy mô khoảng 15.000 tỷ đồng, lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam thấp hơn tối thiểu từ 1%-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn (ngắn hạn; trung, dài hạn) của chính ngân hàng cho vay, thời gian triển khai đến hết 30/6/2024. Đến nay đã có 13 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia Chương trình và đã thực hiện cho vay với doanh số giải ngân đạt gần 1.500 tỷ đồng cho gần 500 lượt khách hàng vay vốn.

- Các TCTD cũng đã chủ động chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp về các chương trình tín dụng tiêu dùng như: (i) Agribank tiếp tục đẩy mạnh triển khai chương trình tín dụng tiêu dùng 5.000 tỷ đồng cho khách hàng, giải ngân ngay trong ngày với số tiền cho vay tối đa 30 triệu đồng, không cần tài sản thế chấp. Đến nay, Agribank đã cho 834 nghìn lượt khách hàng vay vốn, doanh số cho vay đạt 76.338 tỷ đồng, dư nợ đạt trên 1.600 tỷ đồng với gần 82 nghìn khách hàng còn dư nợ; (ii) Hai công ty tài chính (Công ty Tài chính TNHH HD Saison - HD Saison) và Công ty Tài chính TNHH MTV Ngân hàng Việt Nam thịnh vượng - FE Credit) đã cam kết dành 20.000 tỷ đồng (10.000 tỷ đồng mỗi công ty) để cho vay đối với công nhân lao động với lãi suất ưu đãi bằng 50% lãi suất các công ty này đang cho vay trên thị trường (khoảng 15-25%). Đến nay, HDSaison và FECredit đã giải ngân được hơn 7.300 tỷ đồng.

Bên cạnh hoạt động tín dụng triển khai tại các ngân hàng thương mại, NHCSXH cũng đã và đang thực hiện nhiều chương trình tín dụng chính sách góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động để tiếp tục sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm như: (i) Chính sách cho vay giải quyết việc làm theo quy định tại Nghị định 61/2015/NĐ-CP ngày 09/7/20156 đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh và người lao động để tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm; (ii) Chính sách cho vay thương nhân (doanh nghiệp, cá nhân), hộ gia đình hoạt động thương mại tại vùng khó khăn theo Quyết định số 92/2009/QĐ-TTg ngày 08/7/2009, Quyết định số 31/2007/QĐ-TTg ngày 05/3/20077.

Như vậy, ngành Ngân hàng đã và đang rất tích cực triển khai nhiều giải pháp về lãi suất, tín dụng để tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong tiếp cận vốn ngân hàng.

Trên đây là ý kiến của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Thái Nguyên. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.