Tín dụng qua biên giới tăng trong quý I/2023

Thống kê Ngân hàng khu vực (LBS) của BIS cho thấy, trái quyền ngân hàng qua biên giới tăng 619 tỷ USD trong quý I/2023, đưa tổng dư nợ lên 37 nghìn tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay. Đà tăng này phản ánh kết quả tăng tín dụng ngân hàng (+507 tỷ USD) và chứng khoán nợ (+414 tỷ USD), bù đắp một phần mức sụt giảm thị giá 309 tỷ USD của các phái sinh và những công cụ khác. Tuy nhiên, các yếu tố mùa vụ có vẻ đã đóng vai trò quá mức trong xu hướng phát triển này; nhìn vào tốc độ tăng trưởng hàng năm thay vì bộc lộ ba quý sụt giảm liên tiếp về trái quyền qua biên giới trong bối cảnh lãi suất tăng cao và USD tăng giá.

Trong Quý I/2023, tín dụng ngân hàng qua biên giới dưới dạng các loại đồng tiền chủ chốt đều mở rộng. Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm trước, tín dụng USD vẫn tăng thấp, do tín dụng vào các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs) giảm (-7%). Trên thực tế, tăng trưởng tín dụng USD đã mất động lượng kể từ giữa năm 2022 sau khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu tăng lãi suất, trong khi tín dụng dưới dạng EUR bắt đầu tăng chậm từ cuối năm 2022, sau khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) bắt đầu chu kỳ thắt chặt tiền tệ. Về tổng thể, tín dụng qua biên giới vẫn tăng 2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong Quý I/2023, cho vay qua biên giới đối với các khu vực kinh tế đều tăng, trong đó tín dụng phi ngân hàng tăng cao nhất. Cụ thể là, tín dụng dành cho các định chế tài chính phi ngân hàng (NBFIs) liên tục mở rộng trong những năm gần đây cùng với xu hướng gia tăng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Đến Quý I/2023, tỷ trọng NBFIs trong tổng tín dụng ngân hàng qua biên giới tăng 22%.

Cho vay USD đối với các nước mới nổi tiếp tục giảm

Kết quả tăng 866 tỷ USD tín dụng qua biên giới trong quý I/2023 tập trung vào các nước phát triển (AEs), trong đó tín dụng vào Mỹ và quần đảo Cayman chiếm trên 50%. Thống kê ngân hàng hợp nhất (CBS) cho thấy, đà tăng trái quyền USD đối với khu vực chính thức tại Mỹ (theo báo cáo của các ngân hàng tại Pháp và Nhật Bản) giảm trong quý I/2023.

Trái với xu hướng giảm tín dụng USD triền miên, tín dụng qua biên giới dành cho EMDEs tăng trong quý I/2023, tập trung vào Trung Quốc và Hàn Quốc, trong khi tín dụng dành cho Sigapore và A rập Xê út ghi nhận mức suy giảm sâu nhất. Cho vay nhân dân tệ (CNY) tăng, trong khi cho vay USD, EUR và JPY tiếp tục giảm. Cụ thể là, tín dụng USD giảm sâu trong 4 quý qua (tính đến cuối quý I/2023 giảm 245 tỷ USD, tương đương 7% so với cùng kỳ năm trước). Trong khi đó, tín dụng CNY tăng trên 100 tỷ USD, chủ yếu dưới dạng tín dụng khu vực dành cho Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Macao.

Các yếu tố mùa vụ dẫn dắt những thay đổi trong quý I/2023

Trong quý I/2023, đà tăng tín dụng qua biên giới chủ yếu bắt nguồn từ các yếu tố mùa vụ vốn gắn liền với một vài hệ thống ngân hàng lớn trên thế giới. Nó thường xuất hiện vào cuối năm, khi các ngân hàng tại một số quốc gia và vùng lãnh thổ chỉ tiến hành giảm vị thế để mở rộng vị thế trong quý sau đó. Tác động mùa vụ như vậy chiếm tới 80% kết quả mở rộng trong Quý I/2023, phần mở rộng còn lại là do những yếu tố khác, chủ yếu là tín dụng vào AEs.

Các dòng tín dụng trong bối cảnh căng thẳng ngân hàng

Các sự cố ngân hàng xảy ra vào tháng 3/2023 trong bối cảnh thắt chặt tiền tệ toàn cầu cũng để lại dấu ấn trong thống kê của BIS về hoạt động ngân hàng quốc tế, khi một vài ngân hàng tại Mỹ bị đổ vỡ sau khi khách hàng ồ ạt rút tiền gửi. Tại châu Âu, căng thẳng dâng cao vào cuối tháng 3/2023, khi Credit Suisse sáp nhập vào UBS - một ngân hàng chiến lược toàn cầu của Thụy Sỹ.

Tại Mỹ, căng thẳng này dường như chỉ gây tác động khiêm tốn đến tín dụng ngân hàng qua biên giới. Dữ liệu quốc gia cho thấy, các dòng tiền gửi đã rời khỏi các ngân hàng nhỏ trong quý I/2023, thậm chí một số ngân hàng lớn cũng ghi nhận xu hướng này từ trước khi xảy ra rối loạn tháng 3/2023, phản ánh làn sóng rút tiết kiệm để đầu tư vào các quỹ thị trường tiền tệ với lợi nhuận mời chào cao hơn. Tuy nhiên, diễn biến này đã được kiềm chế, dòng tiết kiệm qua biên giới gửi tại các ngân hàng Mỹ vẫn ổn định về cơ bản trong năm qua.

Trong năm 2022, một số nền kinh tế hàng đầu chứng kiến dòng tiền gửi vào, bao gồm các ngân hàng tại khu vực đồng euro, phần lớn là kết quả của các động thái sắp đặt tiền gửi liên ngân hàng. Trái lại, tiền gửi phi ngân hàng có vẻ kém ổn định hơn. Tại VQ Anh và Thụy Sỹ, các ngân hàng lần lượt mất tới 4% và 20% tổng giá trị tiền gửi. Đối với các ngân hàng tại Thụy Sỹ, các hộ gia đình và NBFIs nước ngoài đóng vai trò quan trọng vào xu hướng phát triển này. Đáng chú ý, các hộ gia đình tại EMDEs đã rút lượng tiền gửi trị giá 44 tỷ USD trong năm qua. Đến quý IV/2022, tiền gửi tại các ngân hàng địa phương Thụy Sỹ mới bắt đầu xu hướng giảm, nhưng được kiềm chế kịp thời bằng biện pháp hỗ trợ thanh khoản.

Các chỉ số thanh khoản toàn cầu tính đến cuối tháng 3/2023

Chỉ số thanh khoản toàn cầu (GLIs) của BIS ghi chép tín dụng dành cho các khách hàng phi ngân hàng, bao gồm tín dụng ngân hàng và cho vay trên thị trường trái phiếu toàn cầu thông qua phát hành chứng khoán nợ quốc tế, tập trung chủ yếu vào ba đồng tiền chủ chốt (USD, EUR, JPY), nghĩa là cho vay bên ngoài khu vực tiền tệ này.

Trong quý I/2023, mặc dù giảm so với cùng kỳ năm trước, nhưng tín dụng USD bên ngoài nước Mỹ tăng 79 tỷ USD, đưa tổng dư nợ lên 12,9 nghìn tỷ USD; tín dụng EUR dành cho khách hàng phi ngân hàng bên ngoài khu vực đồng euro cũng ghi nhận xu hướng giảm, nhưng tổng dư nợ vẫn đạt 4 nghìn tỷ EUR, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm trước. Trái lại, tín dụng JPY dành cho khách hàng phi ngân hàng bên ngoài Nhật Bản tiếp tục mở rộng với tốc độ khá cao.

Trong quý I/2023, tín dụng ngoại tệ dành cho khách hàng phi ngân hàng tại EMDEs vẫn tương đối ổn định, cho vay USD giảm, trong khi cho vay EUR tăng nhẹ, đưa tổng dư nợ lần lượt lên 5,1 nghìn tỷ USD và 0,9 nghìn tỷ EUR. Tuy nhiên, tín dụng USD và EUR đều giảm so với cùng kỳ năm trước, riêng tín dụng USD giảm tới 5%. Trái lại, tín dụng JPY tiếp tục tăng tốc.

Hoàng Thế Thỏa

Nguồn: BIS tháng 7/2023