Tại Tọa đàm góp ý dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) vừa tổ chức mới đây, ông Nguyễn Quốc Hùng - Tổng thư ký VNBA đánh giá, Luật Các TCTD đóng vai trò hết sức quan trọng cho hoạt động của hệ thống các TCTD.
Luật Các TCTD sửa đổi:
Quy định cần bám sát và phù hợp với thực tiễn
Hà Thành
Đảm bảo an toàn hệ thống TCTD
Tại Tọa đàm góp ý dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) vừa tổ chức mới đây, ông Nguyễn Quốc Hùng - Tổng thư ký VNBA đánh giá, Luật Các TCTD đóng vai trò hết sức quan trọng cho hoạt động của hệ thống các TCTD.
Qua hơn 12 năm thực hiện, tuy đã đạt được kết quả tích cực nhưng quá trình cơ cấu lại các TCTD, cùng với việc phát triển, thay đổi mạnh mẽ của cuộc CMCN 4.0, nên Luật Các TCTD hiện hành có một số quy định không còn phù hợp. Đơn cử các quy định về tổ chức, quản trị, điều hành và hoạt động của TCTD tồn tại một số vướng mắc với các luật khác: Luật Doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã; một số nghiệp vụ của TCTD chưa được quy định tại Luật Các TCTD gây khó khăn trong việc thực hiện như hoạt động ngân quỹ, hoạt động giao đại lý thanh toán… Do vậy, việc xây dựng Luật Các TCTD sửa đổi là cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an toàn của hệ thống TCTD, đổi mới hoạt động ngân hàng theo nội dung nhiệm vụ trọng tâm cơ cấu lại nền kinh tế theo định hướng, quan điểm, mục tiêu của Đảng, Quốc hội và Chính phủ.
Chia sẻ thêm về Dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi, ông Tạ Quang Đôn - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (NHNN) cho biết, theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN được giao chủ trì soạn thảo Dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi. Dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi được xây dựng trên cơ sở kế thừa luật hiện hành và sửa đổi một số nhóm nội dung chính như: giấy phép, quản trị điều hành; các nội dung về hoạt động của ngân hàng; quy định về bảo đảm an toàn; xử lý nợ xấu (XLNX), TSBĐ; kiểm soát đặc biệt, tổ chức lại, phá sản, giải thể ngân hàng…
Nhiều vấn đề cần được quy định rõ ràng hơn
Một trong những nội dung các TCTD băn khoăn đó là tại Khoản 3 Điều 42 Luật Các TCTD hiện hành quy định: “TCTD phải thực hiện kiểm toán độc lập lại trong trường hợp báo cáo kiểm toán có ý kiến ngoại trừ của tổ chức kiểm toán độc lập”. Nhiều ngân hàng cho biết, quy định hiện hành dẫn đến 2 cách hiểu. Thứ nhất, khi kiểm toán độc lập có ý kiến ngoại trừ thì phải thực hiện kiểm toán lại ít nhất 1 lần. Thứ hai, khi kiểm toán độc lập có ý kiến ngoại trừ thì phải thực hiện kiểm toán lại cho đến khi hết ý kiến ngoại trừ. Chính vì vậy, trường hợp báo cáo tài chính có ý kiến ngoại trừ các TCTD không tìm được tổ chức kiểm toán có mong muốn thực hiện kiểm toán lại báo cáo tài chính hoặc ý kiến kiểm toán khi thực hiện kiểm toán lại khó thay đổi và vẫn là ý kiến ngoại trừ... Do đó, các TCTD đề xuất ban soạn thảo sửa đổi quy định này cho phù hợp với thực tiễn.
Về vấn đề này, ông Tạ Quang Đôn cho biết, ban soạn thảo đang đề xuất 2 phương án. Phương án 1: Bỏ khoản 3 Điều 42 Luật Các TCTD. Phương án 2: Sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 42 dự thảo Luật như sau: “3. NHNN có quyền yêu cầu tổ TCTD thực hiện kiểm toán độc lập lại khi báo cáo có ý kiến ngoại trừ, từ chối đưa ra ý kiến, ý kiến kiểm toán trái ngược của tổ chức kiểm toán độc lập”.
Một trong những sửa đổi, bổ sung quan trọng tại Dự thảo là quy định về Giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng. Theo Dự thảo Luật: “TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thực hiện các hoạt động kinh doanh bằng phương tiện điện tử theo quy định của NHNN về các hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh khác của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và quy định của pháp luật về giao dịch điện tử”.
Với nội dung quy định như trên, đại diện BIDV cho rằng, các TCTD được hiểu là họ chỉ được thực hiện hoạt động kinh doanh bằng phương tiện điện tử nếu có quy định/hướng dẫn của NHNN cho hoạt động đó. Nếu như vậy sẽ gây khó khăn cho các TCTD trong việc thực hiện chiến lược công nghệ/số hóa ngân hàng trong trường hợp hướng dẫn của NHNN về giao dịch điện tử chưa bao trùm hết tất cả các hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh khác. Hiện nay NHNN chưa có văn bản hướng dẫn đối với giao địch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng, các TCTD đang thực hiện theo Nghị định 35/2007/NĐ-CP về việc giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng, chưa có hướng dẫn đối với “hoạt động kinh doanh khác của TCTD”. Vì vậy, đại diện BIDV đề nghị NHNN làm rõ và có hướng dẫn kịp thời, đầy đủ nếu giữ nguyên quy định này.
Đồng quan điểm, đại diện của Vietcombank cho rằng, cấp tín dụng qua phương thức điện tử là hình thức cấp tín dụng đặc thù nên cần có cơ chế đặc thù và được cụ thể hoá trên 4 khía cạnh. Một là, hồ sơ cấp tín dụng phải phù hợp với phương tiện cấp điện tử. Hai là, trong quá trình cấp tín dụng theo phương tiện điện tử không cần cơ chế phân biệt giữa chức năng thẩm định và cho vay vì chức năng thẩm định cuối cùng thông qua phương tiện điện tử chứ không phải qua con người đứng ra thẩm định nữa. Ba là, hiện các ngân hàng đang quan ngại khi triển khai nếu không làm rõ vấn đề trách nhiệm. Theo quy định cho vay thông thường, ngân hàng phải có trách nhiệm trong quá trình kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay trước, trong và sau cho vay. Nhưng thông qua phương tiện điện tử rất khó xác định mục đích vay, vì vậy cần phải làm rõ trách nhiệm của ngân hàng trong việc này. Bốn là, hồ sơ lưu giữ trong quá trình được cấp tín dụng thông qua phương tiện điện tử cũng cần quy định rõ hơn. Cụ thể, hồ sơ lưu giữ là bản chữ ký tươi hay là chữ ký điện tử, chữ ký số. Bởi nó liên quan đến khi XLNX trong trường hợp phải đưa hồ sơ ra toà có thể không được chấp nhận nếu không có quy định rõ ràng. “Do vậy, tại Dự thảo Luật cần có quy định đặc thù cấp tín dụng qua phương thức điện tử”, đại diện Vietcombank nhấn mạnh.
Đại diện Nhóm công tác ngân hàng nước ngoài (BWG) gợi ý, theo kinh nghiệm xây dựng luật ở một số nước, các quy định mang tính nguyên tắc/khung trong một bộ luật thường được bảo vệ bằng cụm từ sau: “mọi quy định dưới luật hướng dẫn thi hành trái với tinh thần của điều khoản này sẽ mặc nhiên vô hiệu”.
Góp ý thêm Dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi, ông Nguyễn Hồng Hải - Phó Cục trưởng Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm (Bộ Tư pháp) đề nghị quy định triệt để nhiều vấn đề nhằm tránh phát sinh vướng mắc khi thực thi. Ví dụ, quy định TCTD chỉ được nắm giữ bất động sản do việc xử lý nợ vay trong 3 năm. Trường hợp trong thời hạn 3 năm này mà TCTD chưa chuyển nhượng được thì xử lý ra sao?, ông Nguyễn Hồng Hải đặt vấn đề và đề xuất nên quy định TCTD có quyền bán tài sản mà không cần đăng ký biến động chủ sở hữu.
Qua trao đổi góp ý, ông Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh, cần phải nhìn nhận vấn đề một cách trực diện hơn và xây dựng Luật làm sao để phù hợp với thực tiễn, dựa trên nguyên tắc bình đẳng. Đặc biệt, khi Luật được ban hành cần phải tổ chức triển khai thực hiện được, tránh trường hợp thiếu văn bản hướng dẫn khiến các TCTD lúng túng. Mặt khác, cần phải nghiên cứu kỹ các luật liên quan, đặc biệt trong vấn đề XLNX. Ngoài ra, từ ý kiến của các tổ chức quốc tế, cần rà soát lại thông lệ quốc tế để tìm ra giải pháp phù hợp.
Về phía NHNN, ông Đôn cho biết, trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục tổng hợp, tiếp thu và nghiên cứu ý kiến tham gia của các cơ quan, tổ chức để xây dựng, hoàn thiện Dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.