A. Cơ sở pháp lý:
- Nghị quyết số 414/2003/NQ-UBTVQH11 ngày 29/8/2003 của Uỷ Ban thường vụ Quốc hội về việc phát hành trái phiếu Chính phủ để xây dựng một số công trình giao thông, thuỷ lợi quan trọng của đất nước.
- Quyết định số 182/2003/QĐ-TTg ngày 05/9/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc phát hành Trái phiếu Chính phủ để đầu tư một số công trình giao thông thuỷ lợi quan trọng của đất nước.
- Thông tư số 88/2003/TT-BTC ngày 16/9/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Quyết định số 182/2003/QĐ-TTg ngày 05/9/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc phát hành trái phiếu Chính phủ để đầu tư một số công trình giao thông, thuỷ lợi quan trọng của đất nước.
- Nghị định 141/2003/NĐ-CP ngày 20/11/2003 của Chính phủ về việc phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu Chính quyền địa phương.
- Thông tư 19/2004/TT-BTC ngày 18/3/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc đấu thầu tín phiếu kho bạc và trái phiếu ngoại tệ qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- Quy chế đấu thầu Trái phiếu chính phủ tại Ngân hàng Nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 935/2004/QĐ-NHNN ngày 23/7/2004 của Thống đốc NHNN.
- Quy trình số 1872/QT-SGD ngày 15/9/2004 của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn Quy trình nghiệp vụ đấu thầu trái phiếu Chính phủ tại Ngân hàng Nhà nước.
- Công văn 176/CV-THNH ngày 22/3/2004 của Cục Công nghệ tin học Ngân hàng Hướng dẫn sử dụng chương trình đấu thầu tín phiếu kho bạc tại Trung ương.
B. Nội dung nghiệp vụ:
1. Một số thông tin về trái phiếu chính phủ:
Trái phiếu Chính phủ (TPCP) quy định tại Nghị định 141/2003/NĐ-CP ngày 20/11/2003 của Chính phủ bao gồm:
- Tín phiếu kho bạc:
- Trái phiếu kho bạc:
- Trái phiếu công trình trung ương:
- Trái phiếu đầu tư:
- Trái phiếu ngoại tệ:
- Công trái xây dựng tổ quốc:
2. Các loại TPCP đang được đấu thầu tại Ngân hàng Nhà nước
Theo Thông tư 19/2004/TT-BTC ngày 18/3/2004 của Bộ Tài chính, hiện nay có hai loại trái phiếu đang được đấu thầu tại Ngân hàng Nhà nước là:
- Tín phiếu kho bạc Nhà nước;
- Trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ (trái phiếu ngoại tệ).
3. Một số quy định chung về đấu thầu trái phiếu chính phủ tại NHNN
Đấu thầu trái phiếu chính phủ tại Ngân hàng Nhà nước là việc Ngân hàng Nhà nước làm đại lý cho Bộ Tài chính trong việc phát hành và thanh toán trái phiếu (tín phiếu Kho bạc và trái phiếu ngoại tệ) theo phương thức bán buôn với các thành viên trên thị trường sơ cấp thông qua hình thức đấu thầu.
3.1. Ban đấu thầu TPCP:Ban đấu thầu do Thống đốc NHNN quyết định thành lập, có trách nhiệm tổ chức, giám sát hoạt động đấu thầu TPCP tại NHNN.
Thành viên Ban đấu thầu gồm đại diện của các đơn vị sau: Lãnh đạo của NHNN (Phó Thống đốc), Bộ Tài chính(Phó vụ trưởng Vụ quản lý tài chính Ngân hàng),Kho bạc Nhà nước (lãnh đạo và chuyên viên), Lãnh đạo và chuyên viên của Sở Giao dịch và Vụ Tín dụng.
3.2. Nguyên tắc đấu thầu:
- Công khai, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ giữa các thành viên.
- Bí mật thông tin đặt thầu của các thành viên và lãi suất trần (nếu có).
- Đơn vị trúng thầu có trách nhiệm mua TPCP theo khối lượng và lãi suất trúng thầu được thông báo.
3.3. Thành viên tham gia thị trường đấu thầu TPCP tại NHNN:
Các TCTD hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng; công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; các chi nhánh quỹ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam có đủ các điều kiện sau được xem xét công nhận là thành viên thị trường đấu thầu TPCP tại NHNN:
+ Trường hợp tham gia đấu thầu tín phiếu kho bạc: Có tư cách pháp nhân, được thành lập hoặc hoạt động hợp pháp theo pháp luật hiện hành của Việt Nam; có mức vốn pháp định tối thiểu là 20 tỷ đồng Việt Nam; có tài khoản tiền đồng mở tại Sở Giao dịch NHNN hoặc các chi nhánh NHNN được chỉ định (trường hợp đối tượng đề nghị tham gia theo quy định không được mở tài khoản tại NHNN thì mở tài khoản tại một ngân hàng thương mại); có giấy đề nghị tham gia đấu thầu tín phiếu kho bạc tại NHNN.
+ Trường hợp tham gia đấu thầu trái phiếu ngoại tệ: Các TCTD hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh ngoại hối; có tài khoản ngoại tệ tại NHNN (Sở Giao dịch hoặc các chi nhánh được chỉ định); có giấy đề nghị tham gia đấu thầu trái phiếu ngoại tệ tại NHNN.
3.4. Hình thức đấu thầu:
- Đấu thầu cạnh tranh lãi suất:
+ Đấu thầu cạnh tranh lãi suất là hình thức đấu thầu mà các thành viên tham gia đưa ra các mức lãi suất và khối lượng dự thầu để xác định lãi suất và khối lượng trúng thầu của thành viên trong phiên đấu thầu.
+ Khối lượng TPCP trúng thầu được xét theo lãi suất đăng ký đấu thầu từ thấp đến cao và bằng tổng khối lượng các mức đăng ký xếp theo thứ tự từ thấp đến cao trong phạm vi lãi suất trúng thầu và không vượt quá khối lượng dự kiến phát hành. Trường hợp tại mức lãi suất trúng thầu, tổng khối lượng TPCP đăng ký đấu thầu vượt khối lượng TPCP trúng thầu còn lại thì khối lượng trúng thầu của thành viên tại mức lãi suất đăng ký đó được tính theo công thức:
Khối lượng TPCP trúng thầu tại mức lãi suất trúng thầu của mỗi thành viên |
= |
Khối lượng trúng thầu còn lại --------------------------- Tổng khối lượng đăng ký đấu thầu của các thành viên tại mức lãi suất trúng thầu |
x |
Khối lượng đặt thầu của thành viên tại mức lãi suất trúng thầu |
Trong đó khối lượng trúng thầu còn lại bằng (=) tổng khối lượng TPCP trúng thầu trừ đi (-) tổng khối lượng TPCP trúng thầu ở các mức lãi suất thấp hơn lãi suất trúng thầu.
+ Lãi suất trúng thầu trong đấu thầu cạnh tranh lãi suất là lãi suất đăng ký đấu thầu cao nhất trong phạm vi lãi suất trần (nếu có) mà tại đó quyết định được tổng khối lượng TPCP trúng thầu không vượt quá khối lượng TPCP dự kiến phát hành. Lãi suất trúng thầu được áp dụng để tính giá bán (phát hành theo hình thức chiết khấu), tính lãi (phát hành theo hình thức ngang mệnh giá) cho tất cả khối lượng TPCP trúng thầu. Giá bán theo hình thức chiết khấu được tính theo công thức sau:
Trong đó:
G: Giá bán tín phiếu kho bạc;
G =
|
MG ----------------- |
||
1 |
+ |
Ls x n ---------- 365 |
|
MG: Mệnh giá tín phiếu kho bạc;
n: Số ngày trong thời hạn tín phiếu;
Ls: Lãi suất trúng thầu (tính theo tỷ lệ %/365 ngày).
- Kết hợp giữa đấu thầu cạnh tranh lãi suất và đấu thầu không cạnh tranh lãi suất (trong đó khối lượng trái phiếu đấu thầu không cạnh tranh lãi suất không vượt quá 30% tổng khối lượng trái phiếu dự kiến phát hành của đợt đấu thầu đó):
+ Đấu thầu không cạnh tranh lãi suất là hình thức đấu thầu mà các thành viên tham gia chỉ đăng ký khối lượng, không đưa ra mức lãi suất dự thầu. Khối lượng trúng thầu của thành viên áp dụng theo lãi suất trúng thầu trong đấu thầu cạnh tranh lãi suất.
+ Trường hợp khối lượng TPCP đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất trong một phiên đấu thầu nhỏ hơn hoặc bằng 30% khối lượng TPCP dự kiến phát hành thì khối lượng TPCP trúng thầu không cạnh tranh lãi suất bằng khối lượng TPCP đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất của thành viên. Khối lượng TPCP đấu thầu cạnh tranh lãi suất bằng (=) khối lượng TPCP dự kiến phát hành trừ đi (-) khối lượng TPCP trúng thầu không cạnh tranh lãi suất.
+ Trường hợp khối lượng TPCP đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất trong một phiên đấu thầu lớn hơn 30% khối lượng TPCP dự kiến phát hành thì khối lượng TPCP trúng thầu không cạnh tranh lãi suất bằng 30% khối lượng dự kiến phát hành. Khối lượng trúng thầu của mỗi thành viên được tính theo công thức:
Khối lượng TPCP trúng thầu không cạnh tranh lãi suất của mỗi thành viên |
= |
Khối lượng TPCP trúng thầu không cạnh tranh lãi suất ------------------------------ Tổng khối lượng TPCP đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất của các thành viên |
x |
Khối lượng đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất của thành viên |
+ Trong phiên đấu thầu cạnh tranh lãi suất kết hợp không cạnh tranh lãi suất, nếu không có thành viên nào đăng ký đấu thầu cạnh tranh lãi suất hoặc không xác định được lãi suất trúng thầu thì phiên đấu thầu đó không có kết quả trúng thầu.
3.5. Phương thức đấu thầu:
- Đấu thầu trực tiếp (Đơn dự thầu được điền theo mẫu, niêm phong và đem nộp tại các địa điểm NHNN thông báo tiếp nhận);
- Đấu thầu qua mạng (đơn dự thầu được mã hoá và gửi qua mạng vi tính).
4. Quy trình thực hiện:
Hiện nay NHNN xây dựng chương trình phần mềm ứng dụng cho thị trường đấu thầu TPCP qua mạng vi tính áp dụng công nghệ trang Web. Theo chương trình này, phần mềm duy nhất được cài đặt tại Sở Giao dịch NHNN, các thành viên chỉ cần trang bị 1 máy PC và 1 điện thoại kết nối internet. NHNN cấp mã số bảo mật cho thành viên gồm: Mã khoá truy cập vào hệ thống, mã khoá phê duyệt, mã khoá bảo mật để khoá mã và giải mã. Việc nhận thông báo đấu thầu, đăng ký đấu thầu, nhận kết quả đấu thầu được thực hiện qua mạng vi tính.
4.1. Công nhận thành viên thị trường đấu thầu TPCP: Sau khi nhận được Giấy đề nghị tham gia đấu thầu TPCP tại NHNN, Sở Giao dịch NHNN xem xét cấp giấy công nhận thành viên và Cục Công nghệ tin học ngân hàng cấp mã khoá bảo mật (gồm mã khoá truy cập vào hệ thống, mã khoá phê duyệt, mã khoá bảo mật để khoá và giải mã) cho thành viên tham gia đấu thầu qua mạng vi tính.
Mẫu giấy đề nghị:
Tên đơn vị…………. CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Số:….. Độc Lập – Tự do – Hạnh phúc …….. Ngày……tháng……năm…… GIẤY ĐỀ NGHỊ THAM GIA ĐẤU THẦU TPCP TẠI NHNN
Kính gửi: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Sở Giao dịch)
Tên đơn vị:…………………………………………………………………… Địa chỉ:………………………………………………..……………………… Điện thoại:………………………………………..………………………… Telex:…………………………………Telefax:..………………………………………… Tài khoản tiền gửi VND:……………………Tại:……………………..…… Tài khoản tiền gửi ngoại tệ:…………….. Tại:…………………………… Căn cứ điều kiện tham gia đấu thầu TPCP tại NHNN ….. (tên đơn vị) xét thấy đã hội đủ các điều kiện quy định tại Điều 8 của Quy chế đấu thầu TPCP tại NHNN. Đề nghị được tham gia đấu thầu……..* tại NHNN, với cam kết sau: - Chấp hành mọi quy định trong Quy chế đấu thầu trái phiếu chính phủ tại NHNN ban hành kèm theo Quyết định số: 935/2004/QĐ-NHNN ngày 23/7/2004 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. - Cung cấp các thông tin liên quan đến giao dịch đấu thầu TPCP theo yêu cầu của NHNN. Chúng tôi xin giới thiệu danh sách cán bộ tham gia giao dịch: Họ và tên Chức vụ Chữ ký 1 Chữ ký 2 1. Cán bộ có thẩm quyền ký duyệt chứng từ (Tổng giám đốc và người được Tổng giám đốc uỷ quyền) - Người thứ nhất:…….. - Người thứ hai………… 2. Cán bộ kiểm soát: (lãnh đạo phòng và không phải giới thiệu chữ ký) - Người thứ nhất:…….. - Người thứ hai………… 3. Cán bộ giao dịch (không phải giới thiệu chữ ký) - Người thứ nhất:…….. - Người thứ hai………… Thủ trưởng đơn vị (ký tên, đóng dấu)
(Họ và tên) Ghi chú:…*: Đề nghị ghi rõ tham gia đấu thầu tín phiếu kho bạc hoặc trái phiếu ngoại tệ hoặc cả hai hình thức phù hợp với yêu cầu của đơn vị. |
4.2. Thông báo đấu thầu:
Trước ngày đấu thầu 2 ngày, căn cứ đề nghị phát hành TPCP của Kho bạc Nhà nước, NHNN thông báo đấu thầu TPCP tại NHNN cho thành viên qua mạng hoặc fax (cho các thành viên chưa nối mạng hoặc mạng bị hỏng), đồng thời gửi Thông báo đấu thầu trên một số phương tiện thông tin đại chúng và trên trang Web của NHNN.
4.3.Thời gian và cách thức đăng ký đấu thầu:
Từ 8 giờ đến 13 giờ 30 của ngày đấu thầu, các thành viên gửi đăng ký đấu thầu qua mạng hoặc trực tiếp theo mẫu sau:
Tên thành viên…… CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGIÃ VIỆT NAM Số:….. Độc Lập – Tự do – Hạnh phúc Đăng ký đấu thầu lần thứ ….. …….. Ngày……tháng……năm……
PHIẾU ĐĂNG KÝ ĐẤU THẦU TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ TẠI NHNN Kính gửi: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Sở Giao dịch)
Căn cứ thông báo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc tổ chức đấu thầu TPCP vào ngày…tháng…năm…..,…..(tên thành viên) Mã số:… đăng ký tham gia đấu thầu……..* như sau: 1. Đăng ký đấu thầu không cạnh tranh lãi suất: Khối lượng đăng ký: (bằng số)………………………………………………………… (bằng chữ)…………………………………………………… 2. Đăng ký đấu thầu cạnh tranh lãi suất: |
|||||||
|
STT |
Lãi suất (lấy 2 số thập phân) |
Số tiền |
|
|||
Bằng số |
Bằng chữ |
||||||
01 |
|
|
|
||||
… |
|
|
|
||||
05 |
|
|
|
||||
Tổng cộng |
|
|
|
||||
3. Đăng ký nhận loại TPCP trúng thầu:….. (chứng chỉ hoặc ghi sổ) Chúng tôi xin cam kết thanh toán tiền mua TPCP trúng thầu đúng hạn và thực hiện đầy đủ các quy định trong Quy chế đấu thầu TPCP tại NHNN ban hành kèm theo Quyết định 935/2004/QĐ-NHNN ngày 23/7/2004 của Thống đốc NHNN. Người có thẩm quyền (ký tên, đóng dấu hoặc chữ ký điện tử)
Phần dành riêng cho NHNN (Trường hợp đặt thầu trực tiếp) |
|||||||
|
Người kiểm tra |
Chữ ký |
|||||
Người kiểm tra 1 |
|
||||||
Người kiểm tra 2 |
|
||||||
Người phụ trách |
|
||||||
- Mã số máy tính: - Mã số đăng ký: - Số hiệu lô: - Chi nhánh nhận:
Ghi chú: …*: Ghi rõ đấu thầu TPKB hay TPNT
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
- Trong hình thức đấu thầu kết hợp: Thành viên có thể chỉ đăng ký đấu thầu cạnh tranh lãi suất hoặc chỉ đăng ký đấu thầu không cạnh tranh hoặc đăng ký cả cạnh tranh và không cạnh tranh lãi suất.
- Khối lượng đặt thầu mua tín phiếu kho bạc (TPKB) tối thiểu là 100.000.000 đồng, Trái phiếu ngoại tệ (TPNT) là 10.000 đơn vị tiền tệ của loại ngoại tệ phát hành, số tiền bằng số và bằng chữ phải khớp nhau, phiếu đăng ký phải có chữ ký của người có thẩm quyền đã đăng ký chữ ký tại NHNN (trường hợp bỏ thầu trực tiếp phải có dấu của đơn vị đặt thầu).
4.4. Trình tự xét thầu:
Từ 13 giờ 30’ của ngày đấu thầu, NHNN thực hiện các bước mở, xét thầu:
a. Tại NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố được chỉ định:
Kiểm ra tính hợp lệ của các phiếu đăng ký gửi trực tiếp, gửi số liệu về Sở Giao dịch NHNN để xét thầu tập trung.
b. Tại Sở Giao dịch NHNN:
- Kiểm tra tính hợp lệ của các phiếu đăng ký gửi trực tiếp.
- Tổng hợp số liệu đăng ký đấu thầu (trực tiếp và thông qua chi nhánh tỉnh, thành phố được uỷ quyền) và sắp xếp các mức đăng ký theo lãi suất từ thấp tới cao.
- Duyệt khối lượng và lãi suất trúng thầu theo quyết định của Ban đấu thầu trái phiếu chính phủ.
- Phân bổ và gửi kết quả đấu thầu cho thành viên.
4.5. Thanh toán tiền mua TPCP, thanh toán gốc, lãi TPCP khi đến hạn.
- Căn cứ vào Thông báo kết quả đấu thầu của NHNN, trong phạm vi 2 ngày làm việc tiếp theo ngày đấu thầu, thành viên trúng thầu chuyển tiền mua TPCP về Sở Giao dịch NHNN. Trường hợp đến ngày phát hành TPCP (sau ngày đấu thầu 2 ngày làm việc), thành viên trúng thầu không chuyển tiền trả hoặc chuyển không đủ, Sở Giao dịch sẽ trích tài khoản tiền gửi để thanh toán. Nếu tài khoản của thành viên không có tiền hoặc không đủ tiền, NHNN sẽ báo huỷ bỏ toàn bộ hoặc một phần kết quả trúng thầu đồng thời lập lại thông báo kết quả đấu thầu và trích phạt 5% trên số tiền bị huỷ bỏ để nộp cho ngân sách nhà nước.
- Vào ngày thanh toán lãi định kỳ hoặc gốc của TPCP, Sở Giao dịch thanh toán tiền cho chủ sở hữu TPCP. Trường hợp số tiền thanh toán có ngoại tệ lẻ (dưới một đơn vị tiền tệ) thì phần ngoại tệ lẻ được quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường liên ngân hàng do NHNN Việt Nam công bố.
C. Tình hình hoạt động của thị trường đấu thầu TPCP tại NHNN:
1. Quá trình làm đại lý phát hành và thanh toán TPCP của NHNN
- Từ năm 1995 đến 1999: Phát hành tín phiếu kho bạc và trái phiếu kho bạc;
- Từ năm 1999 đến 2003: Phát hành tín phiếu kho bạc;
- Từ năm 2003 đến nay: Phát hành tín phiếu kho bạc và trái phiếu ngoại tệ (USD, kỳ hạn 5 năm).
2. Khối lượng trái phiếu chính phủ phát hành qua các năm:
Năm thực hiện |
Tín phiếu kho bạc |
Trái phiếu ngoại tệ |
||
Số phiên |
Khối lượng trúng thầu (tỷ đồng) |
Số phiên |
Khối lượng trúng thầu (USD) |
|
1995 (từ tháng 5) |
4 |
243,60 |
|
|
1996 |
16 |
823,40 |
|
|
1997 |
37 |
2.917,50 |
|
|
1998 |
46 |
4.020,70 |
|
|
1999 |
45 |
3.011,60 |
|
|
2000 |
43 |
4.441,00 |
|
|
2001 |
46 |
3.915,00 |
|
|
2002 |
50 |
8.410,00 |
|
|
2003 |
51 |
15.901,00 |
5 |
9.000.000,00 |
2004 |
48 |
19.465,00 |
5 |
5.500.000,00 |
2005 |
60 |
22.120,60 |
7 |
Không có |
10t/2006 |
48 |
21.375,10 |
|
Không có |
Tổng cộng |
494 |
106.644,50 |
17 |
14.500.000 |
|
|
|
|
|
3. Thành viên thị trường:
Trước đây, số đơn vị được NHNN công nhận thành viên thị trường đấu thầu TPKB là 47 thành viên. Tuy nhiên trong quá trình tham gia, có một số thành viên đã không tham dự một phiên đấu thầu nào. Sau khi áp dụng Quy chế đấu thầu TPCP theo Quyết định 935/2004/QĐ-NHNN ngày 23/7/2004 và triển khai chương trình đấu thầu TPCP qua mạng áp dụng công nghệ trang Web thì NHNN xem xét và công nhận tổng số thành viên thị trường đấu thầu TPCP đến nay là 20 thành viên gồm các đơn vị sau:
Danh sách thành viên thị trường đấu thầu TPCP tại NHNN
TT |
Tên thành viên |
Ngày công nhận |
01 |
Deutsche Bank, CN Hồ Chí Minh |
01/11/2004 |
02 |
NH TMCP Nhà Hà Nội |
01/11/2004 |
03 |
NH TMCP Sài gòn công thương |
17/11/2004 |
04 |
NH VID Public |
17/11/2004 |
05 |
NH TMCP Kỹ thương |
17/11/2004 |
06 |
NH Đầu tư & Phát triển VN |
17/11/2004 |
07 |
NH TMCP Phát triền Nhà HCM |
17/11/2004 |
08 |
NH TMCP Xuất nhập khẩu |
17/11/2004 |
09 |
NH Nông nghiệp & PTNT VN |
17/11/2004 |
10 |
NH Ngoại thương Việt Nam |
18/11/2004 |
11 |
NH TMCP Đông á |
18/11/2004 |
12 |
NH TMCP Tân Việt |
23/11/2004 |
13 |
NH TMCP Hàng Hải VN |
01/12/2004 |
14 |
NH Công thương Việt Nam |
25/02/2005 |
15 |
NH ANZ Hà Nội |
11/3/2005 |
16 |
NH TMCP Á Châu |
11/4/2005 |
17 |
NH TMCP Quân đội |
06/6/2005 |
18 |
NH TMCP Sài gòn thương tín |
25/8/2005 |
19 |
NH Phát triển Nhà ĐBSCL |
12/9/2005 |
20 |
NH TMCP Đông Nam Á |
07/06/2006 |
(Ngày 17/01/2007)